په نړۍ کې او بيا په ځانګړي ډول په پرمختلليو هېوادونو کې اوس وخت د ډېرى خلکو لويه ستونزه داده چې چاغ شوي دي او دوي له دغې بلا څخه د خلاصون لپاره ډېر کوښښ او هڅه کوي خو لار ترې ورکه وي. زموږ په هېواد کې خو لا چاغوالى دومره زيات شوى نه دى چې د ستونزې په سترګه دې ورته وکتل شي. له دې سره سره پېغلې او ښځې ډېرې لېواله وي ترڅو خپل بدن په ښه تناسب کې وساتي نو دوي له چاغوالي څخه ډېره کرکه کوي او ترې وېرېږي. دادى په دې ليکنه کې هغو ټکو ته اشاره شوې چې دوى يې بايد په پام کې ونيسئ.

له چاغوالي څخه ځان ساتل په دې سره نشي چې له يوې مخې دې څوک له خوړو څخه خوله بنده کړي او يا دې له هر راز خوړو څخه خپله ګېډه ډکه کړي. د سالم او غښتلي ژوند راز په دې کې دى چې بايد ټول هغه توکي په خوړو کې واخيستل شي کوم چې بدن ورته اړتيا لري او له هغو توکيو او موادو څخه ډډه وشي چې بدن ته زيان رسوي.

د ښې پايلو د ترلاسه کولو لپاره لاندې (١١) ټکي د پام وړ دي:

١.   په خپل خوراک کې بايد تل سبزي ، ميوې ، غلې دانې او اوبلن خواړه ولري.

٢.  هغه کسان چې بدن يې چاغ دى هغوي بايد په خپل خوراک او څښاک کې تل کوښښ وکړي چې طبيعي تريو (تروش) شيان تر خولې کړي. په دې ډله کې د ليمو اوبه ، سرکه او نور تريوې (تروشې) ميوې او بوټي وکاروي.  

٣.   د زړه د بې حالۍ لپاره کولى شي چې يوه اندازه شات (عسل) ، تازه شنه مرچ  او زنجبيل په خپلو خوړو کې تر خولې کړي. په کار ده چې اوسپنه او طبيعي ب کمپليکس ويټامينونه هم وخوري.

٤.   پاتې شوي خواړه ، سړه شوې کنسروا ، د چرګ پوستکى او نور غوربېسن خواړه و نه خوري.

٥.   کله چې د چرګ يا د بل کوم حيوان غوښه د پخولو لپاره پاکوي نو بايد ارومرو ترې غدې او اضافه وازدې لرې کړي.

٦.    کوښښ وکړي چې له نباتي پروټينونو څخه ګټه پورته کړي. ياني په خپلو خوړو کې غوښه کمه کړي.

٧.   څومره چې کولى شي او امکان ولري ساړه څښاک لکه کوک کاکولا ، فانټا ، سپرائټ ، ډيو او داسې نور و نه څښي.

٨.   که غواړي چې چاغوالى يې له منځه ولاړ شي نو په خوراکي موادو کې په لومړي ګام کې له غوړو او بيا په دويم ګام کې دې له خوږو شيانو څخه په بشپړه توګه ډډه وکړي او که بدن يې متوازن وي نو بيا کولى شي چې په خپلو خوړو کې پورته دواړه توکي په خپله اندازه وخوري. ياني هر شى چې له خپلې کچې واوړي نو په زيان تمامېږي.

٩.   ډېرى چاى چې په بازارونو کې پيدا او پلورل کېږي هغه په خپل ترکيب کې مضر کيمياوي مواد لري چې بدن ته زيان رسوي. ددې لپاره چې موږ وکولى شو چاى وازمويو نو دا کار دومره ستونزمن نه دى. هغه داسې کېږي: که په يوه ګيلاس کې چاى واچوو او د نيم ساعت لپاره يې پرېږدو ، په کراره کراره به د چاى په سر باندې پوټکي پوټکي شيان را برسېره شي او بيا چې وګورو نو د ګيلاس د چايو رنګ به هم اوښتى وي. نو دا په دې مانا چې په دې چايو کې نور مواد ګډ دي چې د انسان بدن ته زيان پېښوي.

١٠.   د چايو په هکله به دومره زياته کړم چې شين چاى هم د چاغوالي په کمولو کې خپل اغېز لري. په څېړنو کې مالومه شوې ده چې شين چاى د سرطان ضد مواد هم په خپل ترکيب کې لري چې بايد په نظر کې يې ولرو.

١١.  ددې لپاره چې چاغوالى را کم شوى وي نو په کار ده چې د ورځې او يا هم د شپې له مخې په زياته اندازه فزيکي فعاليت ترسره شي ترڅو ذخيره شوي غوړ (شحم) په مصرف ورسېږي. څومره چې کېدلى شي هومره بايد کوښښ وکړو چې بدني روزنې (سپورټ) او يا هم يواځې پلي ګرځېدو ته وخت بېل کړو.
- پاى -