|| خبر } غزني : د امنيتي کمپنيو اته ساتونکي ووژل شول   || خبر } کرزي د امروز تلویزیون خپرونې پارونکي وبللې   || خبر } کرزي په سنګین کې دملکی تلفاتو په اړه دڅېړنو امر وکړ   || خبر } په ۱۴ولايتونو كې د ګوزڼ د واكسين لړۍ پيل شوه   || خبر } دبادغیس دوالي پر مرستیال چاودنه وشوه   || خبر } خوست:په جومات کې چاودنې اتلس تنه ټپیان کړل   || خبر } په سوېل کې د ناټو څلور سرتېري ووژل شول   || خبر } چارواکي: ملاعبدالحی مطمین نیول شوی   || خبر } حج ته د تلونكو کسانو د نوم ليكنې بهير پيل شو   || خبر } نن او سبا په کا بل ښار کې عمو مي رخصتي ده   || خبر } کابل ته د بهرنيو ميلمنو راتګ پیل شوی دی   || خبر } په برګمټال کې درنه جګړه روانه ده   || خبر } د لوګر د ملي امنيت پخوانى مدير ووژل شو   || خبر } حامدکرزي په پکتیا کې دیوولسو تنو وژنه وغندله   || خبر } وحيدعمر : كرزى جاپان ته روان دى   || خبر } امرالله صالح او حنیف اتمر برطرفه شول   || خبر } ږوب: دعوامي نېشنل ګوند لخوا مظاهره وسوه   || خبر } خوست: د ښکاري باز په نامه عمليات پيل شوي
سرليکونه
سـرپـاڼه
اسلامي
وروستي خبرونه
د نوروپاڼو خبرونه
په انګرېزي ژبه خبرونه
سـياسـي
بېلابېلي ليکني
علـمي - څېړنيز
خبرتياوي
ا د بــي
هـنـري
شعرونه
روغتـيايي
کــورنۍ
سپورټي
نوې ټکنالوژي
له موږ سره اړېکي
د ليکنو پلټنه
نوري ژبي
د ر ی
اوزبېـکـي
بـلـوڅي
پشه يي

د خبرو اترو(چټنګ) او بریښنالیک لیږلو آداب چاپول ملګري ته په بريښناليک لېږل
زاهد جلالی   
نېټه : درې نۍ ، د ۱۳۸۸ لمريز کال د سلواغه ۲۷ - مه
يادونه : دا ليكنه مي د ښاغلي استاذ شپون په غوښتنه وليكله هيله ده خوښه يي شي او لدينه چي زه يي هڅولي وم ډيره مننه.
اسلامی شریعت د ژوند یو بشپړ قانون دی چی د بشری ژوند په هره برخه کی ځانگړی قوانین او ځانته آداب لری. کله چی رسول الله ص د هغه مهال پادشاهان د اسلام مبارک دین ته رابلل نو د لیک لیږلو له لاری څخه یی کار واخیست او مونږ مسلمانانو ته یی د لیک ښه بیلگه پریښوده، د رسول الله ص د لیک شکل په پام کی نیولو سره لاندی آدابو ته ستاسی پام راگرځوم:
لومړی د چټنتگ آداب:
1-کله که څوک نه غواړی په انټرنټ کی له چا سره چټنگ وکړی، وخت نلری یا کومه بله ستونزه ویباید خپله نښه مصروفه وښایی، تر څو مقابل لوری پر دی پوه شی چی ته مصروف یی. 
که له چا څخه د مصروف ښودل هیر شوی وی او له بل لوری پری غږ وشی او دی مصروف وی باید بی له کوم زړه نا زړه توبه ورته ووایی چی زه اوسمهال مصروف یم او له تا سره چټنگ نشم کولای، مقابل لوری هم باید پدی کار خواشینی نشی ځکه دا موږ ته د اسلام لارښوونه ده، د پاك قران يو ايت دي وايي اذاقيل لكم ارجعو فرجعو او یو صحابی وایی چی د قرانکریم ټول احکام یی په خپل ژوندانه کی پلی کړی دی یواځی دا پاتی دی چی د چا کاله ته ولاړشم او راته وویل شی چی مصروف یم او له تا سره نشم کتلای او بیرته خوښ راوگرځم.
2-. که چیری دوه کسه انلاین وی او څوک مصروف نه وی هر څوک که په مقابل کس سلام واچوی او د حال پوښتنه یی وکړی خدای ج به اجر ورکوی.
ځکه د جمعی د لمانځه یو مهم هدف هم دا دی چی مسلمان د مسلمان له حاله خبر شی او نن سبا خو ډیری وروڼه د نړۍ له یوی او بلی برخی سره چټنگ کولای شی او باید مسلمانان د یو او بل له حاله خبر اوسی.
3-. که چیرته څوک له چا سره چټنگ پیل کړی باید دومره ورسره وغږیږی چی د خغه له احواله ځان خبر کړی او اړینی خبری وشی، دومره ډیر باید ونه غږیږی چی هم خپل وخت ضایع کړی او هم د مقابل لوری هغه.
د بریښنالیک لیږلو آداب:
له بده مرغه نن سبا خلک په بریښنالیک کی بیخی بسم الله نه لیکی، پداسی حال کی چی رسول ص په یوه حدیث کی فرماییلی حوم کار چی بی له بسم الله څخه پیل شی لنډ او نی نیسټه وی.
نو دی ټکی ته باید په بریښنالیک استولو کی پام وشی.
2-. د بریښنالیک په پیل کی یانی له بسم الله څخه وروسته باید د سلام لفظ وکښل شی ځکه د سلام په اړه رسول ص ډیرو احادیثو کی ټینگار کړی دی او وییلی دی چی پخپلو منځو کی سلام رواج کړی.
3. په بریښنالیک باید له درواغو ځان وژغورو. نن سبا په انټرنیټ باندی ډیر خلک درواغ وایی ځان چاته کره نه ورپیژنی او یا کوم بل درواغ وایی چی دا هم په درواغو کی شمیرل کیږی او لدی کار څخه رسول ص سخته منع کړیده او درواغ یی د منافق له عاداتو څخه گڼلی.
4-. په بریښنالیک کی باید څوک ونه ځورول شی. ډیری ملگری په خپل منځ کی دا کار کوی خپل ملگری ته ځان نه ورپیژنی او لدی لاری یی ځوروی. چی لدی کار څخه باید ځانونه وژغورو ځکه چی مسلمان د بل مسلمان ورور دی او د ورور ځورول سم کار ندی. همدارنگه رسول ص فرمایی بشپړ مسلمان هغه دی چی نور مسلمانان د هغه د لاس او ژبی له ضرر څخه خوندی وی.
5-. چاته له پرلپسی بریښنالیک لیږلو څخه ډډه وکړو. کله که څوک چاته پرلپسی بریښنالیک ولیږی دده د بریښنالیک ارزښت د مقابل لوری په وړاندی کمیږی او بی قدره کیږی او همدارنگه بریښنالیک مو باید مفهوم او منځپانگه (محتوا) ولری.
 6-كله كه موږ ته څوك بريښناليك راليږي, بايد ځوابي بريښناليك وروليږو.
كه بريښناليك كي د كومي موضوع په اړه راڅخه پوښتنه هم نه وي شوي بايد يو ځوابي بريښناليك مقابل كس ته وروليږو ياني يايي د بريښناليك ستاينه وكړو او يايي د ليك قدرداني وكړو ځكه ددي كار په كولو سره مو اړيكي ټينګي پاتي كيږي.
 
© ۱۳۸۹ Ghorzang | غورځنګ
Joomla Pashto ! is Free Software released under the GNU/GPL License.